ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ: ಬಾಕಿ ಹಕ್ಕು ಕೋರಿಕೆ ಶೀಘ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸೂಚನೆ

ಬೆಂಗಳೂರು: ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ (FRA), 2006ರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿ, ಬಾಕಿ ಇರುವ ಹಕ್ಕು ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ (PVTGs) ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MoTA) ಗುರುವಾರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ FRA ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಮೊದಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ, ಕಂದಾಯ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಜೂನ್ 30, 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 54 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು (IFR) ಕೋರಿಕೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು 238 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 25.42 ಲಕ್ಷ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೋರಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಇವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 19,845 ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು (CFR) ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಬಾಕಿ ಹಾಗೂ ತಿರಸ್ಕೃತ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವುದು, ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಕ್ಕುಗಳು (CFRR) ಮತ್ತು PVTG ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾನ್ಯಗೊಂಡ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 2,95,176 ಕೋರಿಕೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪೈಕಿ 16,700 ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ 15,553 ಕೋರಿಕೆಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.

ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿಳಂಬವು ಉಪವಿಭಾಗೀಯ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಿರಸ್ಕೃತ ಕೋರಿಕೆಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ‘ಮಹಜರು’ ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು FRUITS ಮತ್ತು ಭೂಮಿ (Bhoomi) ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ತಮಿಳುನಾಡು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ 15,838 ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಹಂತದ 41,692 ಕೋರಿಕೆಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೇವಲ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ವಿತರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಹಿಡುವಳಿ ಭದ್ರತೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಸಭೆ ಆಧಾರಿತ ಅರಣ್ಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳು FRA ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ, APIಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ FRA ಪೋರ್ಟಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಂತೆಯೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಕಿ ಕೋರಿಕೆಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ, ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು PVTG ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಆದಾಯ–ಅರಣ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯವಾರು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಸೂಚಿ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.